Dating-tradities in Nederland

7 oktober 2016       Door Hanneke Teunissen ( )

Liefde zoeken - en vinden - op het internet: het is tegenwoordig volledig ingeburgerd. Deze manier van daten is tegenwoordig zo geaccepteerd, dat niemand zich meer schaamt om te zeggen dat hij of zij op deze manier een date of zelfs een partner heeft gevonden. Onderzoek van het CBS wijst uit dat tussen 2008 en 2013 maar liefst 13% van de samenwonende stellen elkaar ontmoet heeft via het internet. Toch bestaat het beeld dat een partner zoeken tegenwoordig complexer, onnatuurlijker en misschien zelfs wel gevaarlijker is dan vroeger. Want in de tijd van vóór het internet, zo is het beeld, speelden familie en vrienden nog een rol bij het koppelen van stellen of leerden ze elkaar kennen in een vereniging, sportclub of café.

Daten heette ooit "vrijen"

Even grasduinen in de geschiedenis van de Nederlandse vrijage, zoals daten ooit heette, leert ons echter dat het samenbrengen van potentiële partners eigenlijk altijd wel een kwestie is geweest van enige willekeur, het veelvuldig uitdraaide op teleurstellingen en gepaard ging met vreemde, dwangmatige, soms zelfs vernederende rituelen.

Liefde onder de rijken

Een onderscheid moet worden gemaakt tussen de socio-economische milieus. In kringen met meer geld waren vrijages speelser van aard. Je hebt misschien een beeld van balboekjes en tennispartijtjes? Ten dele klopt dit. Een soort overblijfsel hiervan is het Wiener bal in het Scheveningse Kurhaus. Dit redelijk preutse liefdesvermaak om "gelijken" aan elkaar te introduceren ontstond pas in de 19e eeuw. Een paar eeuwen eerder kende de jeugd uit hogere stedelijk milieus danspartijtjes, maar ook bijvoorbeeld het 'spelevaren', wat aanleiding gaf tot zoenen en handtastelijkheden, en andere spelen die de jeugd de kans gaf om elkaar te bevoelen.

Samen alleen in het donker

Kleine en gesloten gemeenschappen hadden een opmerkelijke traditie die veel vrijheid verleende aan "vrijende" stelletjes. Nachtvrijen, kweesten of venstervrijen heette het. Hierbij lag de huwbare dochter te slapen onder een open raam waardoor een jongeman naar binnen kon klimmen om de nacht pratend op haar bed door te brengen - tot 1 uur voor zonsopgang. Sommige ouders naaiden een amoureuze jongeman in een laken om te voorkomen dat het "datende" stel lichamelijke grenzen zou overschrijden.

Duwen, trekken, rukken en plukken

Verder waren er overal in het land kermissen, vrijstermarkten en jaarmarkten waar jonge mensen elkaar ontmoetten. Sommige manieren om de aandacht van meisjes te trekken waren duidelijk gebaseerd op onhandig jongensgedrag. Jongens stootten voorbijlopende meisjes ruw aan, of omhelsden hen plotseling. Op de Maartekeur in Lochem en Borculo gingen de meisjes op een rij staan terwijl de jongens een krijtstreep op de rok van hun favoriet tekenden. Het meisje liep dan gillend, uit (gespeelde) afschuw weg, vanwege haar bedorven rok. Staphorster jongens probeerden het tasje van Zwolse meisjes af te pakken om het 's avond terug te kunnen brengen. Als een meisje echt niet wilde liet ze zich meesleuren over de grond totdat de jongen het opgaf. In Schoorl renden de meisjes tot heel recent op Tweede Pinksterdag uit de duinen in de armen van wachtende jongens.

Internetdaten is veilig en beschaafd

Daten op het internet blijkt dus in vergelijking redelijk eenvoudig en veilig. Eerst eens wat foto's bestuderen en alle voor- en nadelen tegen elkaar afwegen voordat je op vrijersvoeten gaat en je je vastlegt aan een date. Vervolgens op beschaafde wijze een drankje nuttigen en elkaars webteksten mondeling doornemen. De kans dat je als vrouw nog meegesleurd wordt aan je tasje is gelukkig klein. En bevalt je date je niet, dan is de kans tevens klein dat je elkaar ooit nog ziet, aangezien je mensen van overal uit het land kan daten in plaats van in de vrij beperkte kring van vroeger.

Met dank aan de website van Jef de Jager: www.jefdejager.nl

Meldingen voor nieuwe blogs ontvangen?

Schrijf je in voor Chartella's nieuwsbrief!